Ինչու՞ է անձնական և բիզնես ծախսերի խառնումը դառնում հարկային խնդիր Հայաստանում
Երբ ամեն ինչ սկսվում է «ժամանակավորից»
Շատ բիզնեսներում այս պատմությունը սկսվում է շատ անմեղ։ Ընկերության տնօրենը շտապ պետք է վճարում կատարի։ Բիզնես քարտը տվյալ պահին ձեռքի տակ չէ։ Կամ հակառակը՝ անձնական քարտով է ստացվում գումար, որովհետև «հետո կուղղենք»։ Հետո ընկերությունը վճարում է տնօրենի անձնական հեռախոսի հաշիվը։ Հետո՝ ընտանեկան ճանապարհորդության ավիատոմսը։ Հետո՝ մեքենայի վերանորոգումը։
Հետո արդեն աշխատակիցներն էլ են սկսում օգտագործել ընկերության քարտերը անձնական գնումների համար։ Սկզբում դա թվում է պարզապես հարմար լուծում։ Բայց ժամանակի ընթացքում առաջանում է մի վտանգավոր իրավիճակ, երբ նույնիսկ ընկերության սեփականատերն այլևս հստակ չի հասկանում՝ որտե՞ղ է ավարտվում բիզնեսը, և որտե՞ղ է սկսվում անձնական ֆինանսական կյանքը։ Ու հենց այդ պահին սկսվում են իրական հարկային ռիսկերը։
Այսօր բանկերը և վերահսկող համակարգերը շատ ավելին են տեսնում, քան առաջ
Հայաստանում ֆինանսական վերահսկողության մակարդակը վերջին տարիներին զգալիորեն աճել է։ Այսօր բանկային շարժերը պարզապես փոխանցումների ցուցակ չեն։ Դրանք դառնում են ընկերության վարքագծի «ֆինանսական քարտեզը»։
Համակարգերը կարող են նկատել՝
- • հաճախ կրկնվող փոխանցումներ ֆիզիկական անձանց,
- • մեծ կանխիկացումներ,
- • անձնական քարտերով ակտիվ շրջանառություն,
- • անհասկանալի նշանակությամբ վճարումներ,
- • ընկերության միջոցներով անձնական ծախսեր,
- • և նույնիսկ այն, թե արդյոք ընկերության ծախսային տրամաբանությունը համապատասխանում է իր գործունեությանը։
Հատկապես ռիսկային է, երբ՝
- • բիզնես գումարները մտնում են տնօրենի անձնական քարտ,
- • հաճախ կատարվում են «ժամանակավոր» փոխառություններ,
- • ընկերության հաշվից վճարվում են անձնական ծախսեր,
- • աշխատակիցների անձնական քարտերով անցնում են բիզնես գործարքներ,
- • կամ ընկերությունն իրականում չունի հստակ ֆինանսական տարանջատում։
Խնդիրը միայն հարկերը չեն
Շատերը կարծում են, թե խնդիրը միայն հնարավոր տուգանքներն են։ Բայց իրականում հետևանքները շատ ավելի լայն կարող են լինել։
1. Ծախսերը կարող են չճանաչվել
Եթե ընկերությունը չի կարող հիմնավորել, որ տվյալ ծախսը կապված է բիզնես գործունեության հետ, հարկային մարմինը կարող է պարզապես չընդունել այդ ծախսը։
Արդյունքում՝
- • ավելանում է հարկվող շահույթը,
- • առաջանում են լրացուցիչ հարկեր,
- • հաշվարկվում են տույժեր և տուգանքներ։
2. Կարող են առաջանալ հարցեր թաքնված շահաբաժնի կամ եկամտի մասին
Եթե ընկերության միջոցները պարբերաբար օգտագործվում են անձնական նպատակներով, առաջանում է հարց՝ արդյոք սա իրականում ընկերության ծախս է, թե տնօրենի կամ մասնակցի անձնական եկամուտ։ Եվ նման իրավիճակներում որոշ դեպքերում կարող են առաջանալ լրացուցիչ հարկային պարտավորություններ։
3. Բանկային ռիսկերը նույնպես աճում են
Այսօր բանկերը նույնպես ուշադրություն են դարձնում ֆինանսական վարքագծին։ Եթե բիզնես հաշիվներով շարժերը դառնում են ոչ տրամաբանական կամ չափազանց «անձնական բնույթի», կարող են առաջանալ՝
- • լրացուցիչ հարցումներ,
- • փաստաթղթերի պահանջներ,
- • համապատասխանության ստուգումներ,
Հատկապես միջազգային փոխանցումների դեպքում։
Ամենավտանգավոր արտահայտությունը՝ «հետո կկարգավորենք»
Գործնականում ամենամեծ խնդիրները սովորաբար սկսվում են ոչ թե խոշոր խարդախություններից, այլ հենց փոքր «ժամանակավոր» լուծումներից։
- • «Թող հիմա իմ քարտով անցնի»
- • «Հետո կձևակերպենք»
- • «Մի քանի օրից հետ կվերադարձնենք»
- • «Սա մի անգամ է»
- • «Բոլորն են այդպես անում»
Բայց երբ նման «մի անգամները» կուտակվում են ամիսներով և տարիներով, ընկերության հաշվապահական պատկերը սկսում է կորցնել իր տրամաբանությունը։ Եվ հենց այդ փուլում բիզնեսը դառնում է խոցելի։
Ամեն ինչ սկսվում է ֆինանսական կարգապահությունից
Իրականում շատ հարկային խնդիրներ հնարավոր է կանխել դեռ սկզբնական փուլում։ Ամենակարևոր սկզբունքը շատ պարզ է․
Բիզնեսը և անձնական ֆինանսները պետք է ապրեն տարբեր աշխարհներում։
Դա նշանակում է՝
- • առանձին քարտեր,
- • առանձին հաշիվներ,
- • հստակ փաստաթղթավորում,
- • հիմնավորված ծախսեր,
- • կանխատեսելի ֆինանսական շարժեր,
- • հաշվապահական վերահսկողություն։
Հաճախ ընկերությունները հասկանում են դրա կարևորությունը միայն այն ժամանակ, երբ արդեն առաջացել են հարցեր։ Բայց շատ ավելի անվտանգ և էժան է այդ համակարգը կառուցել նախքան խնդիրների առաջացումը։
Այսօր հաշվապահությունը միայն հաշվետվություն չէ
Ժամանակակից բիզնեսում հաշվապահությունը վաղուց միայն թվեր մուտքագրելու գործընթաց չէ։ Լավ հաշվապահական համակարգը օգնում է՝
- • նվազեցնել հարկային ռիսկերը,
- • կառուցել կանխատեսելի ֆինանսական վարքագիծ,
- • ճիշտ առանձնացնել բիզնես և անձնական հոսքերը,
- • պատրաստ լինել բանկային և հարկային հարցերին,
- • պաշտպանել ընկերությունը ապագա խնդիրներից։
Հենց դրա պատճառով այսօր շատ ձեռնարկատիրական գործունեություն ծավալող ընկերություններ սկսում են ավելի լուրջ վերաբերվել ֆինանսական կառավարմանը և ընտրել պրոֆեսիոնալ հաշվապահական ծառայություններ մատուցող կազմակերպություններ Հայաստանում։ Որովհետև շատ դեպքերում խնդիրները սկսվում են ոչ թե մեծ սխալներից, այլ փոքր «ժամանակավոր» որոշումներից, որոնք տարիների ընթացքում վերածվում են իրական ռիսկերի։
