5 թիվ, որոնք բիզնեսի սեփականատերը պետք է ստուգի ամեն ամիս
Ամսվա վերջին օրն է։ Հեռախոսը չի դադարում զանգել, թիմը սպասում է աշխատավարձին, երկու հաճախորդ դեռ չեն վճարել, իսկ մատակարարներից մեկը հիշեցնում է վաղուց անցած վճարման ժամկետի մասին։ Այդ ընթացքում սեփականատերը բացում է բանկային հաշիվը, նայում մնացորդին և փորձում հասկանալ՝ ամիսը հաջողվա՞ծ էր, թե՞ ոչ։ Հաճախ առաջին տպավորությունը ձևավորվում է ընդամենը մեկ թվից՝ բանկում եղած գումարից։ Եթե մնացորդը մեծ է, թվում է՝ ամեն ինչ լավ է։ Եթե փոքր է՝ անմիջապես առաջանում է անհանգստություն։ Բայց բիզնեսի իրական վիճակը մեկ թվով հնարավոր չէ գնահատել։ Բանկային մնացորդը կարող է մեծ լինել այն պատճառով, որ հենց այսօր հաճախորդը կանխավճար է կատարել, իսկ վաղը այդ գումարի մեծ մասը պետք է փոխանցվի մատակարարներին, աշխատակիցներին կամ պետությանը։ Սեփականատիրոջը պարտադիր չէ ամեն օր ուսումնասիրել հաշվապահական հաշվառման բոլոր մանրամասները։ Սակայն կան հինգ հիմնական թվեր, որոնք արժե ստուգել յուրաքանչյուր ամսվա վերջում։ Դրանք միասին տալիս են շատ ավելի իրական պատկեր, քան միայն վաճառքի ծավալը կամ բանկային մնացորդը։
1. Բանկային հաշիվների և դրամարկղի իրական մնացորդը
Առաջին թիվը, բնականաբար, ընկերության տրամադրության տակ գտնվող գումարն է։ Այստեղ կարևոր է տեսնել ոչ միայն մեկ բանկային հաշիվը, այլ ամբողջ պատկերը՝ դրամային և արտարժութային հաշիվները, դրամարկղը և, անհրաժեշտության դեպքում, վճարային այլ համակարգերում առկա միջոցները։ Օրինակ՝ ընկերության հաշվում կա 12 միլիոն դրամ։ Առաջին հայացքից սա հանգիստ աշխատելու հնարավորություն է տալիս։ Բայց եթե առաջիկա օրերին պետք է վճարել 5 միլիոն դրամ աշխատավարձ և հարկեր, 4 միլիոն դրամ՝ մատակարարներին, իսկ ևս 1 միլիոն դրամ՝ վարկի գծով, ապա ազատ մնացորդը իրականում ընդամենը 2 միլիոն դրամ է։ Որակյալ Հաշվապահական ծառայություններ ստանալիս սեփականատերը պետք է կարողանա հեշտությամբ հասկանալ՝ որքան գումար կա և որքանն արդեն ունի նախատեսված ուղղություն։
2. Հաճախորդների պարտքը
Երկրորդ կարևոր թիվը ցույց է տալիս, թե որքան գումար պետք է ստանաք հաճախորդներից։ Վաճառքը կարող է գրանցված լինել, ծառայությունը՝ մատուցված, հաշիվը՝ ներկայացված, բայց գումարը դեռ չլինել բանկում։ Երբեմն ընկերության հաշվետվություններում եկամուտը աճում է, իսկ սեփականատերը չի հասկանում, թե ինչու է գումարը մշտապես պակասում։ Պատճառը հաճախ դեբիտորական պարտքն է։ Բիզնեսը փաստացի ֆինանսավորում է իր հաճախորդներին՝ թույլ տալով նրանց ավելի ուշ վճարել։ Այստեղ միայն ընդհանուր գումարը բավարար չէ։ Անհրաժեշտ է տեսնել նաև պարտքերի ժամկետները։ Մեկ բան է, երբ հաճախորդի վճարման ժամկետը դեռ չի լրացել, և բոլորովին այլ բան, երբ հաշիվը պետք է վճարված լիներ երկու ամիս առաջ։ Ամսվա վերջում սեփականատերը պետք է իմանա երեք բան՝ որքան են պարտք հաճախորդները, ովքեր են ամենախոշոր պարտապանները և որ պարտքերն են արդեն ժամկետանց։
3. Մատակարարներին և այլ գործընկերներին ունեցած պարտքը
Երրորդ թիվը հաճախ մնում է ստվերում։ Բոլորը հիշում են, թե որքան գումար պետք է ստանան, բայց ոչ միշտ են նույն հստակությամբ տեսնում, թե որքան պետք է վճարեն։ Օրինակ՝ ընկերությունն ունի 15 միլիոն դրամ հաճախորդներից ստացվելիք գումար և 11 միլիոն դրամ մատակարարներին վճարելիք պարտք։ Միայն առաջին թիվը տեսնելով՝ կարելի է լավատես լինել։ Երկու թվերը միասին դիտելիս պատկերը դառնում է ավելի հավասարակշռված։ Այս ցուցանիշը նաև օգնում է կանխել անհարմար իրավիճակները։ Երբ սեփականատերը նախապես տեսնում է առաջիկա պարտավորությունները, կարող է բանակցել վճարման ժամկետի շուրջ, արագացնել հաճախորդներից գումարի հավաքագրումը կամ ժամանակավորապես հետաձգել ոչ առաջնային ծախսերը։ Երբ պարտքի մասին հիշեցնում է արդեն մատակարարը, ընտրության հնարավորությունները շատ ավելի սահմանափակ են։
4. Ամսվա եկամուտը՝ համեմատած նախորդ ամիսների հետ
Չորրորդ թիվը վաճառքի կամ եկամտի ծավալն է։ Սակայն այստեղ կարևոր է չսահմանափակվել միայն «այս ամիս որքան վաճառեցինք» հարցով։ Մեկ ամսվա թիվը ինքնուրույն քիչ բան է ասում։ Այն պետք է համեմատել նախորդ ամիսների, նախորդ տարվա նույն ժամանակահատվածի և, հնարավորության դեպքում, հաստատված պլանի հետ։ Եթե եկամուտը նախորդ ամսվա համեմատ աճել է 20 տոկոսով, դա դեռ չի նշանակում, որ բիզնեսը դարձել է ավելի շահավետ։ Հնարավոր է՝ աճը ապահովվել է մեծ զեղչերով, ավելի թանկ մարքեթինգով կամ այնպիսի ապրանքների վաճառքով, որոնց շահութաբերությունը ցածր է։ Որակյալ Հաշվապահական ընկերությունները սեփականատիրոջը ներկայացնում են ոչ միայն թվերի ցուցակ, այլ նաև դրանց փոփոխությունը։ Հենց դինամիկան է օգնում ժամանակին նկատել, որ վաճառքը դանդաղում է, սեզոնայնությունը փոխվում է կամ որևէ ուղղություն սկսել է ավելի արագ աճել։
5. Ամսվա իրական ֆինանսական արդյունքը
Վերջին և ամենակարևոր թիվը ամսվա շահույթն է կամ վնասը։ Շատ սեփականատերեր այն փորձում են հաշվարկել պարզ եղանակով՝ բանկում մուտքերը հանած բանկից կատարված վճարումները։ Սակայն այս հաշվարկը հաճախ սխալ պատկեր է տալիս։ Իրական ֆինանսական արդյունքը հասկանալու համար պետք է տվյալ ամսվա եկամուտներից հանել նույն ամսվան վերաբերող ծախսերը՝ աշխատավարձը, վարձակալությունը, ծառայությունները, օգտագործված ապրանքների կամ նյութերի արժեքը, մարքեթինգը և մյուս ծախսերը։ Եթե վաճառքն աճել է, բայց շահույթը նվազել է, պետք է պարզել պատճառը։ Հնարավոր է՝ բարձրացել է ինքնարժեքը, ավելացել են զեղչերը, ստեղծվել են նոր հաստիքներ կամ ընկերությունը սկսել է ավելի շատ ծախսել հաճախորդների ներգրավման վրա։ Շահույթի թիվը վերջնական պատասխան չէ, բայց այն ճիշտ հարցերի սկիզբն է։
Հինգ թիվ՝ մեկ ամբողջական պատմություն
Եկեք վերադառնանք ամսվա վերջին օրվան։ Բանկում կա 12 միլիոն դրամ, հաճախորդները պարտք են 18 միլիոն, մատակարարներին պետք է վճարել 11 միլիոն, ամսվա եկամուտը կազմել է 25 միլիոն, իսկ իրական շահույթը՝ 2.5 միլիոն դրամ։
Այժմ սեփականատերը արդեն պարզապես հաշվի մնացորդ չի տեսնում։ Նա հասկանում է, որ ընկերությունն աշխատում է շահույթով, բայց գումարի հավաքագրումը թույլ է, իսկ առաջիկա վճարումները կարող են լարվածություն ստեղծել։ Այս պատկերից արդեն ծնվում են կոնկրետ գործողություններ՝ կապվել ժամկետանց պարտք ունեցող հաճախորդների հետ, վերանայել վճարման պայմանները և կազմել հաջորդ ամսվա վճարումների պլանը։ Հաշվապահությունը միայն հարկային հաշվետվություններ ներկայացնելու գործընթաց չէ։ Ճիշտ կազմակերպված Հաշվապահական ծառայություններ պետք է սեփականատիրոջը օգնեն տեսնել բիզնեսի իրական վիճակը և որոշումներ ընդունել մինչև խնդրի առաջացումը։
Ամեն ամիս այս հինգ թվերը ստուգելու համար պարտադիր չէ ունենալ բարդ ֆինանսական բաժին կամ տասնյակ էջերից բաղկացած հաշվետվություն։ Երբեմն մեկ հստակ էջը բավական է՝ պայմանով, որ թվերը ճիշտ են, համեմատելի և հասկանալի։
Հաջորդ անգամ, երբ ամսվա վերջում բացեք բանկային հաշիվը, մի կանգ առեք միայն մնացորդի վրա։ Հարցրեք նաև՝ որքան պետք է ստանանք, որքան պետք է վճարենք, ինչպես է փոխվել եկամուտը և իրականում որքան ենք վաստակել։ Այդ պահին հաշվապահական տվյալները դադարում են պարզապես թվեր լինել և դառնում են բիզնեսը կառավարելու գործիք։
